Hitori (Japans voor “alleen”) is een logicapuzzel waarbij het rooster al vol staat met getallen en het jouw taak is om er een aantal door te strepen. Arceer vakjes zodat geen getal in een rij of kolom herhaald wordt, zorg dat geen twee gearceerde vakjes elkaar raken, en houd elk wit vakje verbonden met de rest. Het is pure eliminatie — geen rekenwerk, geen woordenschat, alleen scherpe patroonlogica.
Hitori traint gevolg-denkvermogen. Elke arcering die je plaatst verwijdert een getal uit zijn rij en kolom, wat ergens anders een tweede arcering kan afdwingen, die weer verandert wat er nog toegestaan is. Je leert het rooster twee of drie zetten vooruit lezen en tegelijkertijd meerdere beperkingen in je hoofd houden. Omdat er geen rekenwerk en geen woordenlijst aan te pas komt, is het spel een pure concentratie- en visueel-geheugenoefening — ideaal als snelle ochtendwarming-up of als rustpuzzel vóór het slapengaan.
Hitori past naadloos bij de andere leden van onze getallenpuzzelfamilie op PuzzelDag. Speel je Sudoku? Dan ken je het gevoel van rijen en kolommen die niet mogen herhalen — hitori past exact dezelfde regel toe, maar dan door te verwijderen in plaats van te plaatsen. Bevalt je de binaire logica van Takuzu, dan herken je dezelfde paarsgewijze-scheiding tussen identieke tekens. En houd je van puzzels waarin elke stap afhangt van de vorige, dan is Kakuro de rekenkundige neef — hitori is de pure patroonversie van die keten van gevolgen.
Kijk naar het 4x4-rooster hierboven. In de bovenste rij staan twee 2-en — een aan het begin en een aan het einde van de rij. Minstens één daarvan moet gearceerd worden, want een rij mag een getal maar één keer houden. Hetzelfde gebeurt in de derde rij met de twee 3-en. Arceer de 2 uiterst rechts en de 3 uiterst links, precies zoals getekend. Controleer nu de kolommen: elke kolom bevat nog vier verschillende getallen, de twee gearceerde vakjes delen geen zijde, en de veertien witte vakjes vormen één verbonden gebied. Het rooster is opgelost — slechts drie regels, en de hele puzzel draaide erop.
Vraag 1. Een rij luidt 5, 3, 5. Welke van de drie vakjes moet wit blijven, en wat dwingt dat af?
Antwoord 1. De middelste 3 blijft wit. Zou hij gearceerd worden, dan zaten beide 5-en vast als wit (de zijdelings-buren van een gearceerd vakje mogen nooit ook gearceerd zijn), waardoor twee 5-en in de rij overblijven — en dat verbiedt de dubbelregel. Met de 3 wit moet nog precies één van de 5-en gearceerd worden; een kruisende kolom beslist welke.
Vraag 2. Een kolom toont hetzelfde getal drie keer achter elkaar: 2, 2, 2. Wat wordt door de regels afgedwongen?
Antwoord 2. De middelste 2 blijft wit en beide buitenste 2-en worden gearceerd. Alle drie arceren faalt omdat opeenvolgende gearceerde vakjes elkaar zouden raken; alleen het midden arceren laat twee witte 2-en over, een dubbel; één buitenste arceren laat de middelste en de andere buitenste wit — opnieuw twee 2-en. Alleen het beide-buitensten-gearceerd-patroon maakt de kolom schoon.
Vraag 3. Je arceert de linkerbovenhoek van een 4x4-rooster. Welke vakjes worden automatisch wit, en waarom is de hoek een relatief veilige eerste zet?
Antwoord 3. Het vakje rechts ervan en het vakje er direct onder moeten wit blijven, want geen twee gearceerde vakjes mogen een zijde delen en beide buren raken de arcering. De hoek heeft maar die twee buren, dus er verandert verder niets tegelijk; een hoekarcering kan op zichzelf nooit een wit gebied afsnijden.
Hitori (Japans voor “alleen”) is een logicapuzzel op een rooster vol getallen. Je arceert vakjes zodat geen getal in een rij of kolom herhaald wordt, zodat geen twee gearceerde vakjes elkaar raken en zodat alle niet-gearceerde vakjes als één verbonden gebied overblijven.
Sudoku is een optelpuzzel: je plaatst cijfers om elke rij, kolom en blok te vullen. Hitori is een aftrekpuzzel: het rooster is al vol en je verwijdert cellen door ze te arceren tot elke rij en kolom dubbelvrij is. Je schrijft nooit een cijfer bij, je beslist alleen welke je doorstreept.
Nee. Er zijn precies drie regels: elke rij en kolom mag elk getal hoogstens één keer bevatten, gearceerde vakjes mogen geen zijde delen, en de overgebleven witte vakjes moeten verbonden blijven. Er komt geen rekenwerk en geen woordenschat aan te pas, waardoor hitori een van de toegankelijkste logicaroosters is die er bestaan.
Ja. Een goed geconstrueerde hitori heeft één unieke oplossing die volledig uit de regels volgt. Patronen zoals drie gelijke getallen in een rij, of twee gelijke getallen met precies één vakje ertussen, dwingen een arceerstap af, en elke arcering die je plaatst levert nieuwe feiten op voor de rijen en kolommen eromheen.
Zoek een rij of kolom waarin hetzelfde getal drie keer voorkomt, of waarin twee gelijke getallen met precies één vakje ertussen staan. Een gescheiden paar dwingt het middelste vakje wit te blijven, en bij een drievoud blijven de twee buitenste kopieën gearceerd. Daarmee open je snel de rest van het rooster.
Ja. De regels verbieden alleen gearceerde vakjes die een zijde delen — boven, onder, links of rechts. Twee gearceerde vakjes die elkaar in een punt diagonaal raken mogen wél, net als een diagonale reeks van meerdere arceringen. Alleen orthogonaal aangrenzende paren zijn ongeldig.
Juist niet — het tegenovergestelde is waar. De raak-regel geldt alleen tussen twee gearceerde vakjes onderling. In de praktijk zitten witte vakjes vaak direct naast een arcering, want elk vakje dat een zijde deelt met een gearceerd vakje is automatisch wit. Witte vakjes beperken elkaar nooit; alleen de verbondenheidsregel geldt voor de groep als geheel.
Ja — die rij levert geen gedwongen arceringen op, want alle getallen zijn al uniek. De vakjes kunnen later toch gearceerd worden vanwege hun kolommen, of wit blijven omdat een buur de ruimte nodig heeft. De rij is dus lang niet beslist; verwacht dat de druk uit de kruisende lijnen komt.