Futoshiki (Japans voor “niet gelijk”) is een getallenpuzzel waarin de cijferaanwijzingen zijn vervangen door ongelijkheidstekens. Je vult een vierkant rooster met cijfers 1 tot en met N, zodat elke rij en elke kolom elk cijfer precies één keer bevat — en elk < en > teken tussen twee aangrenzende vakjes klopt.
Futoshiki traint vergelijkingslogica en eliminatie. Elk teken is een feit waar je op kunt voortbouwen: als vakje A kleiner is dan B en B kleiner is dan C, dan kan A geen groot cijfer bevatten. Het uitwerken van die ketens traint dezelfde focus en deductiespieren als onze andere dagelijkse puzzels — zonder enig rekenwerk.
Futoshiki hoort van nature bij onze familie van getallenpuzzels. Herken je de logica van Sudoku, dan zit je hier goed: de regel dat elk cijfer één keer per rij en kolom voorkomt is hetzelfde. Hou je van de strakke beperkingslogica van Takuzu, dan voegen de < en > tekens een vergelijkbare feel toe met een grotere cijferverzameling. En geef je de voorkeur aan som-aanwijzingen, dan is Kakuro het rekenkundige tegenhanger — futoshiki is de pure vergelijkingsversie.
Neem een klein 4x4-futoshiki. Staat in een rij al 1, 3 en 4, dan moet het ontbrekende vakje 2 zijn — de regel dat elk cijfer één keer per rij voorkomt dwingt dat af, nog vóór je naar de tekens kijkt. Stel nu dat die 2 recht onder een vakje staat met een > teken dat naar beneden wijst. Het vakje erboven moet dan groter zijn dan 2, dus in een 4x4-rooster blijven alleen 3 of 4 over. Ketens van ongelijkheidstekens werken precies zo en vormen de echte kern van de puzzel: elk teken is een feit waar je op kunt bouwen.
Futoshiki is een ongelijkheidspuzzel. Je vult een vierkant rooster zo dat elke rij en elke kolom de cijfers 1 tot en met N precies één keer bevat — en elk kleiner-dan- of groter-dan-teken tussen twee aangrenzende vakjes klopt.
Sudoku gebruikt 3x3-blokken op een 9x9-rooster. Futoshiki heeft geen blokken: de varianten zijn kleiner (meestal 4x4 tot 9x9) en de extra voorwaarde komt van de < en > tekens tussen buurvakjes, die allemaal moeten kloppen.
Kakuro draait om sommen: elke reeks witte vakjes moet optellen tot de aanwijzing. Futoshiki heeft geen sommen — je vergelijkt alleen buurcijfers met < en > tekens, waardoor het een puurdere vergelijkings- en eliminatiepuzzel is.
Nee. Er zijn maar twee regels: elke rij en kolom bevat 1 tot en met N precies één keer, en elk ongelijkheidsteken moet kloppen. De uitdaging zit in het zien waar een teken je cijfers laat schrappen — een zeer bevredigende dagelijkse breintraining.
Ja. Een goed geconstrueerde futoshiki heeft één unieke oplossing die volledig volgt uit de regels en de tekens. Door de regel dat elk cijfer één keer per rij en kolom voorkomt te combineren met de ongelijkheidsketens, kun je de mogelijkheden altijd terugbrengen tot één cijfer per vakje.
Zoek een rij of kolom die bijna vol is en vul het laatste cijfer in, kijk daarna naar de sterkste tekenketens — een vakje dat kleiner (of groter) is dan beide buren pin je vaak vast op het cijfer 1 (of N). Daarmee ontgrendel je de rest van het rooster.